Polska i Litwa wspólnie opracowują plany ewakuacji miliona, a być może nawet większej liczby mieszkańców państw bałtyckich do Polski na wypadek wojny lub innego poważnego kryzysu.
Przygotowania są prowadzone w związku z rosnącymi w regionie obawami dotyczącymi potencjalnej rosyjskiej agresji.
W poniedziałek ministrowie spraw wewnętrznych obu państw spotkali się, aby omówić tę kwestię. Rozmowy odbyły się po zakończeniu zakrojonych na szeroką skalę ćwiczeń mobilizacyjnych na Litwie, w których uczestniczyli również przedstawiciele Polski. Ministrowie rozmawiali także o wspólnych działaniach w odpowiedzi na kryzys migracyjny na granicach, który – zdaniem władz obu państw – jest organizowany przez sojuszniczą wobec Rosji Białoruś.
„W sytuacjach kryzysowych najlepszym rozwiązaniem jest współpraca. Takie plany należy przygotowywać wspólnie, w oparciu o wzajemne zrozumienie, aby być gotowym na potencjalne zagrożenia” – powiedział minister spraw wewnętrznych Litwy Martinas Katelinas podczas wspólnego wystąpienia z polskim ministrem spraw wewnętrznych Marcinem Kierwińskim na przejściu granicznym Budzisko–Kalwaria.
„Jeśli chodzi o to przejście graniczne i ten obszar łączący nas z Polską, plan zakłada ewakuację około miliona, a być może nawet większej liczby mieszkańców naszych krajów w przypadku wojny” – dodał litewski minister.
Litwa, Łotwa i Estonia są postrzegane jako państwa szczególnie narażone na potencjalną rosyjską agresję. Państwa NATO, w tym Polska, w ostatnich miesiącach ostrzegały przed rosnącym ryzykiem podjęcia przez Moskwę działań określanych jako „prowokacyjne” wobec wschodnich członków Sojuszu.
W ubiegłym tygodniu Litwa zakończyła szeroko zakrojone ćwiczenia mające sprawdzić funkcjonowanie krajowego systemu mobilizacyjnego na wypadek wojny lub innych sytuacji kryzysowych. Po raz pierwszy uwzględniono w nich również elementy dotyczące transgranicznej ewakuacji ludności cywilnej z państw bałtyckich do Polski.
W ćwiczeniach, obok tysięcy litewskich urzędników, uczestniczył 20-osobowy zespół z Polski, któremu przewodzili przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
„Pozwoliło nam to opracować agendę i plan działań, które muszą być bardzo szybko dostosowane – chodzi między innymi o plany ewakuacji transgranicznej, infrastrukturę i alternatywne przejścia graniczne na wypadek sytuacji nadzwyczajnych oraz punkty przyjmowania ewakuowanych” – powiedział Kierwiński. Dodał, że „rozpoczniemy intensywne prace” nad wdrożeniem tych rozwiązań.
Polska ma już duże doświadczenie w przyjmowaniu ludności uciekającej przed konfliktami zbrojnymi. W 2022 roku stała się głównym krajem docelowym dla milionów uchodźców uciekających z Ukrainy po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji.
Polski rząd oraz organizacje społeczne szybko uruchomiły działania mające na celu pomoc uchodźcom. Według przedstawicieli władz niemal milion obywateli Ukrainy nadal przebywa w Polsce.
Podczas spotkania ministrowie omówili również wspólne działania w odpowiedzi na nielegalną migrację. Oba państwa stały się celem kryzysu migracyjnego, który – według ich władz – był wspierany przez Białoruś. Mińsk miał zachęcać i pomagać dziesiątkom tysięcy migrantów, głównie z Azji i Afryki, w próbach przekraczania granic Polski, Litwy i Łotwy.
W odpowiedzi Polska w ubiegłym roku wprowadziła kontrole na granicach z Litwą i Niemcami. Obowiązywanie tych środków było kilkakrotnie przedłużane, w tym w ubiegłym tygodniu, kiedy polskie władze poinformowały, że kontrole pozostaną w mocy co najmniej do marca 2027 roku.
„Kontrole na granicach z Niemcami i Litwą pozwalają nam zatrzymywać osoby, które nielegalnie przekraczają granicę od strony państw bałtyckich” – powiedział w poniedziałek Kierwiński.
„Kiedy pojawią się podstawy do zniesienia tych kontroli, zostaną one zniesione. Na razie jednak zdecydowaliśmy, że pozostaną w mocy przez co najmniej kolejne sześć miesięcy” – wyjaśnił.
Katelinas podkreślił, że „Litwa i Polska mają wspólny cel: zapewnienie ochrony naszych granic oraz skuteczne zapobieganie przemieszczaniu się nielegalnych migrantów przez nasze państwa i strefę Schengen”.
Dodał również, że kończą się obecnie prace nad porozumieniem między Polską a Litwą dotyczącym współpracy policji, straży granicznej oraz służb celnych. Foto-Jon Worth, Wikimedia commons.