W warszawskiej Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki – otwarto wystawę zestawiającą dorobek jednej z najważniejszych polskich rzeźbiarek XX wieku, Aliny Szapocznikow, z twórczością
współczesnej artystki irańsko-niemieckiej Nairy Baghramian. Ekspozycja, przygotowana z okazji 100. rocznicy urodzin Szapocznikow, będzie dostępna dla zwiedzających do 31 stycznia.
Wystawa zatytułowana „Alina Szapocznikow / Nairy Baghramian” obejmuje ponad 30 prac polskiej artystki, powstałych w latach 1959–1972, a także rzeźby Baghramian, urodzonej w 1971 roku. Dzieła obu twórczyń zaprezentowano w dwóch wspólnych przestrzeniach wystawienniczych, tworząc dialog między odmiennymi pokoleniami i doświadczeniami artystycznymi.
Jak wyjaśnił kurator wystawy Paweł Pys, koncepcja projektu zrodziła się podczas rozmów na temat jubileuszu Aliny Szapocznikow i możliwości skonfrontowania jej dorobku z pracami współczesnej artystki. Mimo że obie rzeźbiarki działały w różnych okresach, łączy je zainteresowanie ludzkim ciałem, jego fragmentacją, rozpadem oraz przekształcaniem naturalnych form w abstrakcyjne kompozycje.
W twórczości Nairy Baghramian szczególną rolę odgrywają obiekty przywodzące na myśl protezy i aparaty ortodontyczne. Artystka wykorzystuje je do refleksji nad ciałem jako strukturą wymagającą mechanicznego wsparcia. Jej prace stawiają również pytania o kontrolę nad ludzkim ciałem oraz o to, w jaki sposób instytucje i systemy społeczne wpływają na postrzeganie przestrzeni i relacji człowieka z otoczeniem.
Warszawska ekspozycja prezentuje różnorodne formy twórczości Szapocznikow, w tym rzeźby, rysunki i fotografie. Zdaniem kuratora takie ujęcie pozwala spojrzeć na jej dorobek z szerszej perspektywy i wyjść poza utrwalone interpretacje, które często koncentrują się przede wszystkim na zmysłowości i przedstawieniach kobiecości.
Istotnym elementem łączącym obie artystki jest również sposób wykorzystywania materiałów. W swojej pracy sięgały one między innymi po gumę, wosk pszczeli, poliuretan i żywicę. Tworzywa te, dzięki swojej elastyczności i plastyczności, umożliwiają eksperymentowanie z formą oraz przywołują właściwości charakterystyczne dla ludzkiego ciała.
Obok historycznych prac Szapocznikow publiczność zobaczy dzieła Baghramian powstałe w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Część z nich została przygotowana specjalnie na potrzeby warszawskiej wystawy, co nadaje prezentacji indywidualny charakter i podkreśla jej dialogiczny wymiar.
Wystawa w Zachęcie jest pierwszą w Polsce prezentacją twórczości Nairy Baghramian. Jej prace znajdują się w prestiżowych zbiorach międzynarodowych instytucji sztuki, w tym Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku, Tate Modern w Londynie oraz Centre Pompidou w Paryżu.
Zestawienie dzieł obu rzeźbiarek pozwala prześledzić, jak na przestrzeni dekad zmieniały się artystyczne sposoby przedstawiania ciała, a jednocześnie ukazuje aktualność pytań o jego kruchość, materialność i miejsce w otaczającym świecie (photo of Alina Szapocznikow/wikimedia).