Polscy eksperci ds. dezinformacji zidentyfikowali sześć narracji podsycających nienawiść wobec Ukraińców

 

Według raportu organizacji fact-checkingowej Demagog oraz Instytutu Monitorowania Mediów (IMM), warszawskiej firmy technologicznej, w pierwszej połowie 2026 roku w polskiej

przestrzeni internetowej zidentyfikowano łącznie 536 tys. antyukraińskich wpisów. Aż 387 tys. z nich dotyczyło przywódcy ukraińskich nacjonalistów Stepana Bandery oraz ukraińskiego nacjonalizmu w szerszym kontekście. Raport wskazuje również na sześć powtarzających się fałszywych narracji dotyczących Ukraińców. Obejmują one między innymi twierdzenia, że rosyjskie zbrodnie wojenne na Ukrainie zostały upozorowane, Kijów przywłaszcza sobie zachodnią pomoc, a ukraińscy uchodźcy stanowią zagrożenie dla Polaków.

We wtorek organizacje Demagog i IMM opublikowały raport poświęcony analizie antyukraińskich narracji rozpowszechnianych w polskiej przestrzeni informacyjnej w 2026 roku. Autorzy przeanalizowali 18 słów kluczowych wykorzystywanych w internecie jako określenia obraźliwe wobec Ukraińców. Wśród nich znalazły się odniesienia do „banderyzacji”, „ukrainizacji” oraz rzekomego przekształcania Polski w państwo ukraińskie.

W okresie od stycznia do czerwca badacze zidentyfikowali 536 tys. publikacji zawierających tego rodzaju określenia. Aż 72 proc. z nich dotyczyło Bandery i związanych z nim odniesień historycznych.

Autorzy raportu zaznaczyli jednak, że wzmianki o Banderze były wykorzystywane przede wszystkim do wyrażania krytyki wobec ukraińskiej polityki. Wzrost liczby takich publikacji powiązali z czerwcową decyzją prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Decyzja ta nastąpiła po nadaniu jednemu z ukraińskich ośrodków szkolenia wojskowego nazwy „Bohaterów Ukraińskiej Powstańczej Armii” (UPA).

Według raportu liczba publikacji zawierających odniesienia do Bandery wzrosła czterokrotnie między początkiem roku a połową czerwca – z około 10 tys. do 40 tys. tygodniowo.

Sześć powtarzających się narracji dezinformacyjnych

Autorzy raportu zidentyfikowali sześć powtarzających się fałszywych twierdzeń wykorzystywanych w antyukraińskiej dezinformacji.

Pierwsza narracja sugerowała, że cierpienia Ukraińców oraz rosyjskie zbrodnie wojenne zostały upozorowane. Jednym z przykładów było zaprzeczanie odpowiedzialności Rosji za masakrę w Buczy pod Kijowem. Jak wskazano w raporcie, tego rodzaju przekaz promowała między innymi Ambasada Rosji w Polsce. Autorzy podkreślili, że międzynarodowe dochodzenia oraz organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka potwierdziły odpowiedzialność rosyjskich wojsk za zbrodnie popełnione w Buczy.

Druga fałszywa narracja dotyczyła rzekomego kradzieży lub sprzedaży przez Ukraińców pomocy humanitarnej przekazywanej przez ich sojuszników. W publikacjach internetowych pojawiały się twierdzenia o sprzedaży apteczek i sprzętu medycznego przekazanego Ukrainie, a także doniesienia o nielegalnym handlu bronią i korupcji.

Organizacje zaangażowane w dostarczanie pomocy humanitarnej odrzuciły te zarzuty, wskazując, że sprzęt oferowany na sprzedaż różnił się od produktów faktycznie przekazanych Ukrainie w ramach darowizn.

Trzecia narracja miała na celu podważenie zaufania do Wołodymyra Zełenskiego i stworzenie wrażenia, że poparcie społeczne dla ukraińskiego prezydenta systematycznie maleje. Jako rzekome dowody użytkownicy mediów społecznościowych rozpowszechniali zdjęcia przedstawiające graffiti krytykujące prezydenta Ukrainy w kilku europejskich miastach, w tym w Warszawie. Organizacja Demagog wykazała, że doniesienia o pojawieniu się takich napisów były nieprawdziwe.

Czwarta narracja przedstawiała Ukrainę jako państwo przegrywające wojnę, którego władze kontynuują konflikt wbrew woli obywateli. W internecie rozpowszechniano fałszywe zdjęcia i nagrania wideo, które miały rzekomo pokazywać przymusowe wysyłanie Ukraińców na front. Pojawiały się również informacje o domniemanej mobilizacji kobiet w Ukrainie. Pod koniec sierpnia ukraińskie Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji zdementowało te doniesienia.

Piąta narracja przedstawiała Ukrainę jako państwo dążące do wciągnięcia Polski w wojnę i stanowiące zagrożenie dla innych krajów. Incydenty związane z rakietami, które spadły na terytorium Polski, wykorzystywano do budowania przekazu sugerującego, że Ukraina celowo prowokuje swojego sąsiada. Jednym z przykładów było zdarzenie z końca lipca, kiedy rakieta spadła w pobliżu miejscowości Tarnawa Kolonia.

Szósta i ostatnia narracja przedstawiała Ukraińców mieszkających w Polsce jako zagrożenie dla polskich obywateli. W celu wzmocnienia tego przekazu wykorzystywano publikacje w mediach społecznościowych dotyczące przestępstw, przy czym starsze incydenty bywały przedstawiane jako wydarzenia bieżące.

Jednym z przykładów był incydent w autobusie miejskim w Bielsku-Białej na południu Polski, podczas którego mężczyzna werbalnie zaatakował dwie młode Ukrainki. Następnie w internecie pojawiły się fałszywe doniesienia sugerujące, że to nastolatki sprowokowały agresora. Jednak nagrania z monitoringu nie potwierdzają takiej wersji wydarzeń.

Ukraińcy wnoszą istotny wkład w polską gospodarkę

Autorzy raportu zwrócili również uwagę na dane dotyczące przestępczości wśród obywateli Ukrainy mieszkających w Polsce. Według przedstawionych statystyk wskaźnik ten wynosi 10 przestępstw i wykroczeń na 1000 osób, czyli dwukrotnie mniej niż w przypadku obywateli Polski. Na Ukraińców przypada około 1 proc. wszystkich przestępstw popełnianych w kraju.

Kolejnym elementem dezinformacyjnego przekazu było przedstawianie Ukraińców jako obciążenia dla finansów publicznych i polskiego systemu ochrony zdrowia. W internecie rozpowszechniano między innymi wykresy wygenerowane przez sztuczną inteligencję, które miały potwierdzać takie twierdzenia.

Tymczasem raport przygotowany przez firmę Deloitte na zlecenie Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) wskazuje, że obecność obywateli Ukrainy w Polsce w 2025 roku odpowiadała za 2,4 proc. polskiego produktu krajowego brutto, co stanowi równowartość około 94 mld zł.

Według szacunków Deloitte w 2025 roku składki obywateli Ukrainy przekazane do Narodowego Funduszu Zdrowia wyniosły około 4,4 mld zł, podczas gdy wydatki na ich opiekę zdrowotną nieznacznie przekroczyły 2,5 mld zł.


Biznes

Polscy posłowie zatwierdzili zmiany progów podatku dochodowego

Lis 08,2026

  Sejm RP przyjął projekt ustawy wprowadzającej nową stawkę podatku dochodowego...

Hits:148 Biznes

Iris Consulting Group świętuje 15-lecie działalności w…

Lis 04,2026

Od założenia firmy w Gdańsku w 2011 roku po uzyskanie...

Hits:104 Biznes

InPost rozszerza dostawy paczek z Polski do…

Paź 24,2026

 Największy polski operator logistyczny specjalizujący się w dostawach przesyłek, InPost...

Hits:158 Biznes

Na Dolnym Śląsku powstaje akademia dronów. Projekt…

Paź 21,2026

  Biznesmen Radosław Tadajewski, powiązany z Prawem i Sprawiedliwością (PiS), przygotowuje...

Hits:171 Biznes

Rosyjskie ataki zmuszają firmy Michała Sołowowa do…

Paź 20,2026

  Dwie ukraińskie fabryki należące do polskiego miliardera Michała Sołowowa zawieszają...

Hits:158 Biznes

66% polskich pracodawców dopuszcza możliwość pracy zdalnej

Wrz 25,2026

  W niedawnym badaniu SD Worx „2026 HR & Payroll Pulse”...

Hits:271 Biznes

Często czytane