Pięć wybitnych postaci kultury otrzymało nagrodę „Ambasador Historii Polski” 2026, przyznawaną przez Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Laureaci, reprezentujący różne kraje, od
dziesięcioleci angażują się w podtrzymywanie pamięci o walce Polski podczas II wojny światowej, jej niezłomności w okresie zimnej wojny oraz losach polskiej diaspory.
Podczas uroczystej ceremonii, która odbyła się w warszawskim Pałacu Rzeczypospolitej, Instytut Pamięci Narodowej (IPN) wręczył pięciu zagranicznym laureatom nagrodę „Ambasador Historii Polski” 2026. Przedstawiciele Argentyny, Danii, Włoch i Stanów Zjednoczonych zostali wyróżnieni za swój wkład w badania naukowe, działalność edukacyjną i archiwistyczną, dzięki którym historia Polski oraz losy Polaków stają się znane na całym świecie.
Zwracając się do laureatów, zastępca prezesa IPN Karol Polejowski podkreślił, że nagroda jest nie tylko zaszczytem, ale również wielką odpowiedzialnością:
„Aby otrzymać tak wysokie wyróżnienie, trzeba wnieść wybitny wkład w poznawanie historii Polski. Ten zaszczytny tytuł nakłada jednak również zobowiązanie do kontynuowania rozpoczętego dzieła. Jako «Ambasadorowie Historii Polski» stajecie się jej strażnikami, na których barkach spoczywa zadanie pielęgnowania i ochrony pamięci historycznej”.
Wśród tegorocznych laureatów znaleźli się:
Edward Reed (Stany Zjednoczone)
Działając w przestrzeni cyfrowej, Reed stworzył platformę PolishTruth.com, której celem jest przeciwdziałanie historycznym przekłamaniom. Za pośrednictwem mediów społecznościowych i publikacji internetowych przybliża anglojęzycznym odbiorcom realia II wojny światowej oraz działalność Polskiego Państwa Podziemnego.
Biblioteka Polska im. Ignacego Domeyki (Argentyna)
Ten ważny ośrodek kultury, zlokalizowany w Buenos Aires, pełni funkcję „żywego archiwum” dla wielu pokoleń polskich emigrantów. Gromadząc i przechowując rzadkie książki, dokumenty osobiste oraz fotografie, biblioteka podtrzymuje pamięć historyczną polskiej społeczności w Ameryce Południowej, udostępniając jej dziedzictwo szerokiemu gronu odbiorców.
Maria Radożycka (Włochy)
Od ćwierćwiecza Maria Radożycka jest „głosem” 2. Korpusu Polskiego we Włoszech. Mieszkając w regionie Marche, w pobliżu Ankony, z wielką starannością gromadzi relacje świadków historii oraz historyczne pamiątki. W swoich publikacjach w języku włoskim przybliża bohaterskie działania polskich żołnierzy podczas kampanii włoskiej.
Profesor Thomas Wegener Friis (Dania)
Znany duński historyk, profesor Friis, pełni rolę łącznika między polskim a międzynarodowym środowiskiem naukowym. Od 2011 roku współorganizuje międzynarodowe konferencje „Need to Know” („Trzeba wiedzieć”), dzięki którym poważne badania dotyczące wywiadu i szpiegostwa w okresie zimnej wojny stały się dostępne dla szerokiego grona odbiorców na całym świecie.
„Videofact” – międzynarodowa organizacja medialna zajmująca się filmami dokumentalnymi (Stany Zjednoczone)
Organizacja medialna, założona przez Mariana Faryniaża, przez ponad 40 lat dokumentowała życie i działalność polityczną polskich emigrantów sprzeciwiających się reżimowi komunistycznemu. Do jej najważniejszych osiągnięć należy przekazanie do archiwów Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) 5000 godzin unikatowych materiałów filmowych o wartości historycznej.
Nagroda „Ambasador Historii Polski”, wcześniej przyznawana pod nazwą „Świadek Historii”, trafia do osób i organizacji, które z własnej inicjatywy angażują się w badanie, ochronę i upowszechnianie współczesnego dziedzictwa historycznego Polski. W 2014 roku rozszerzono zasięg nagrody, obejmując nią również osoby działające poza granicami kraju. Obecnie wyróżnienie przyznawane jest zarówno przedstawicielom Polonii, jak i obywatelom innych państw, którzy z zaangażowaniem pielęgnują pamięć o polskiej przeszłości na całym świecie. Foto-Muzeum Narodowe w Poznaniu, Wikimedia commons.
